jueves, 7 de octubre de 2010

Las lenguas celtas

-Las lenguas celtas son un grupo de lenguas indoeuropeas, entre las que se encuentran el irlandés, el gaélico escocés, el manés, el galés, el córnico, el bretón, etc....

-Casi todas son lenguas muertas que se hablaron durante algún tiempo en los pueblos celtas de Europa
-Las lenguas celtas derivan históricamente de la protolengua conocida como proto-indoeuropeo, que forma de las lenguas indoeuropeas (haciendo aparición después de las lenguas anatolias, el griego, las lenguas índicas, las iranias y las itálicas)

-El nombre celta procede del griego "keltoi", término que usaban los geógrafos para designar a los pueblos que habitaban la Europa central

miércoles, 6 de octubre de 2010

PRIMEIRO "PEQUENO" TRABALLO.

O INDOEUROPEO E AS LINGUAS INDOEUROPEAS
Como sabedes, estamos falando na aula do indoeuropeo e as linguas indoeuropeas. Xa sabemos moitas cousas. Por exemplo:
- O indoeuropeo é unha lingua nai da que procedería a importantísima familia das linguas indoeuropeas.
- O indoeuropeo é unha lingua prehistórica, é dicir, da que non quedan testemuños escritos pero que podemos chegar a reconstruír a través da comparación das linguas indoeuropeas históricas. É o chamado MÉTODO COMPARATIVO.
- Ao pobo que falaba esa lingua tamén lle chamamos indoeuropeo. O termo indoeuropeo é un termo convencional, é dicir, realmente non sabemos como se chamaban estas xentes. Decidiuse empregar "indoeuropeo" porque as linguas indoeuropeas ocupaban un espacio xeográfico que ía dende a India ata Europa (India+ Europa= indoeuropeo).
PRIMEIRA ACTIVIDADE: DESCRICIÓN DUNHA LINGUA INDOEUROPEA.
Terás que elixir unha lingua indoeuropea (a que queiras, a que máis che chame atención...) e terás que describila. Podes dicir por exemplo:
- ¿É unha lingua que aínda se fala ou non?
- Se aínda se fala, ¿Cantos falantes ten? ¿Está en risco de extinción ou non?
- ¿En que país ou países se fala? ¿Cal é a súa situación nese(s) territorio(s)? ¿Existen outras linguas cooficiais?
- ¿A que grupo pertence dentro das linguas indoeuropeas (xermánicas, romances, eslavas, bálticas...)?
- ¿Conta cunha importante liteartura ou non? Se a resposta é afirmativa, cita algúns autores e obras representativos...
UNHA PEQUENA AXUDA.
Como sabes, a familia das linguas indoeuropeas é moi ampla, así que tes moito onde escoller. Velaquí van os principais grupos:
1. Grego.
2. Latín (como sabes, do latín veñen as chamadas lingua romances: galego, castelán, catalán, portugués, francés, italiano, occitano, sardo, retorromance).
3. Linguas xermánicas (inglés, alemán, danés, holandés...).
4. Linguas celtas (irlandés, escocés, galés, bretón...).
5. Linguas bálticas (lituano, letón).
6. Linguas eslavas (ruso, bielorruso, polaco, búlgaro...).
7. Outras: albanés, armenio...
ENLACES ÚTILES.

domingo, 3 de octubre de 2010

3ºESO: CULTURA CLÁSICA. BENVIDOS...

Sodes moi benvidos a este blog:
Yovanna David Luis Pedro

Francisco Debora Heitor Daniel

Manuel Raúl Paula Tamara Mishell
Como dixemos na aula, este ano adicarémonos a estudar os aspectos máis diversos do mundo clásico, do mundo grego e romano. Un pouquiño de latín, un poquiño de grego antigo, algo de historia e civilización e, sobre todo, moita mitoloxía...Falaremos de deuses e deusas, dos seus amores e das súas aventuras e desventuras e tamén da influencia da mitoloxía grecolatina na pintura, na escultura e na literatura de Europa.
Para adentrarnos nese apaixoante mundo que é a Antigüidade os ordeadores ofrécennos unha serie de instrumentos que nos van axudar a que esa viaxe cara o pasado sexa máis agradable e amena...¿Ou crías que os de cultura clásica non nos apuntabamos ás novas tecnoloxías? Pois craro que si.
ALAS DE SIRENA: O VOSO BLOG.
Este blog será o voso blog e poderedes entrar e escribir nel sempre e onde queirades: non só nas horas de cultura clásica senón tamén nos recreos, nas horas libres, no instituto, na casa da cultura... Sempre que teñades unha conexión a Internet e ganas de contactar co mundo clásico. Haberá algúns traballos "obrigatorios" pero o ideal sería que viñeses ao blog cando vexas ou leas algo relacionado co mundo clásico (nun xornal, nunha revista, na televisión...) sobre o que che apeteza escribir. ¡¡¡Compárteo!!! Seguro que os teus compañeiros, os seguidores deste blog e eu mesmo estaremos encantados de lerche e facerche comentarios. Só hai un par de límites:

1. O que escribas ten que estar máis ou menos relacionado co mundo clásico: historia, arte, arqueoloxía, mitoloxía...¡¡Tamén poden ser cousas máis sinxelas!! Por exemplo, unha canción do teu grupo favorito no que se faga alusión a algún mito, un cartel de algunha empresa cunha expresión en latín...
2. Moi importante. Teredes que respectarvos uns aos outros: polo tanto quedan totalmente prohibidos os comentarios ofensivos. Aquela persoa que incumpra esta norma queda inmediatamente "fóra de xogo".
3. Neste medio, como en calquera outro, hai que ter coidado coa expresión (dividide en parágrafos os vosos textos, empregade puntos e comas...) e coa ortografía (tranquilos, non serei moi duro...posto que estamos aquí para aprender pero...¡¡tede coidado!!).
Velaquí van algunhas cousiñas para que vaiades fedellando.

1. BLOGS.
- Tras las huellas de los dioses.- Un magnífico blog sobre mitoloxía polo que van desfilando deuses e deusas, heroes...para pracer de todos os que disfrutamos con estas cousas. Mariel ademais enriquece os mitos cunha exquisita redacción e unha gracia na exposición á que é imposible non engancharse. E o mellor de todo: Mariel, responsable do blog, non é unha profesora nin unha escritora profesional senón unha estudante de instituto, pouco maior ca vós. Este blog recibiu hai un par de cursos o "Premio centauro de ouro" ao mellor blog de temática clásica creado e mantido por un alumno. Se te animas a lelo e seguilo, entederás o merecidísimo que foi o galardón.

- Hijos de marte.- Da mesma autora pero esta vez adicado ao mundo romano. Iso sí, igualmente recomendable.
- Viam Stratam.- Un blog no que dende hai xa tempo os alumnos de Álvaro investigan sobre todo tipo de temas. O ano pasado o magnífico traballo de estes rapaces de A Estrada foi recoñecido co "Centauro de ouro". ¡Felicidades! ¡Ben o teñen merecido polo seu magnífico traballo!

- Aspasia.- Os alumnos de Melide tamén teñen blog e tamén nos regalan entradas interesantes.
- El taller de Atenea.- Atenea era a deusa das artes e as entradas de este blog benefícianse da protección de esta deusa para acercarse con amenidade ao mundo antigo.
- Secretos de Argos.- Por si alguén dubidaba da pervivencia dos clásicos no mundo actual...

2.- WIKIS.

¿Sabedes que é un wiki? ¿Non? Pois botade un ollo por aquí...
- Secretos de Argos.- Un magnífico dicionario de mitoloxía grecolatina realizado por...¡estudantes de cultura clásica! ¡Exactamente igual ca vós!
- La mirada griega.- ¡Mira que cousa máis curiosa! Se queres aprender o alfabeto grego dun xeito diferente, aquí tes unha boa oportunidade: alfa, beta, gamma, delta...

3.- WEBS CLÁSICAS.

-http://www.culturaclasica.com/: realmente hai moi poucas cousas de cultura clásica que non poidas atopar nesta completísima web.
-http://www.elolimpo.com/: resolve con gran rapidez as túas dudas de mitoloxía. ¿Quen era...Edipo, Teseo, Perseo, Héctor, Aquiles? Pon o nome que buscas no buscador e inmediatamente atoparás unha información crara e concisa.
-http://www.chironweb.org/: hai moi poucas materias que poidan presumir de ter un espazo tan completo como este. Se realmente che interesa o mundo clásico, aquí atoparás case todo o que te podas imaxinar: vídeos, blogs...

4.- E tamén temos...

- Wikipedia en latín: Vicipaedia.
- Google en latín.
- Facebook en latín.
O PRIMEIRO: CREAR UNHA CONTA GMAIL.
Hoxe abonda con que vos adiquedes a remexer un pouco por todos estes novos lugares que oxalá se acaben convertindo en habituais...
E tamén imos dar un primeiro paso na nosa viaxe dixital aos pasado. Un paso pequeno pero moi importante: crear un conta gmail. Isto abrirache un abano amplo de posibilidades e instrumentos: entre outras cousas vaiche permitir ser colaborador deste blog.
Crear un conta Gmail é moi doado:
2. Fas click en Gmail (está na parte superior...).
3. Agora en "crear una cuenta nueva ".
4. Cubre os teus datos (con paciencia: ás veces o teu nome non está dispoñible...).
5. Cando remates xa terás a túa conta GMAIL.
6. Avísame para que che envíe a invitación para colaborar no blog.
De todos os xeitos, se tes algún problema, este vídeo expríca o proceso moi craramente.
¡¡BOA SORTE NESTE CURSO!!
¡¡QUE OS DEUSES VOS SEXAN FAVORABLES!!



sábado, 2 de octubre de 2010

Una feliz despedida...y algo que empieza...bien.


Ya era hora de que estas alas de sirena se quitasen la pereza y las telas de araña para volver a volar. He leído con placer y alegría que otros compañeros de viaje ya han empezado con mucho ánimo y grupos numerosos, aunque ser profesor de clásicas no siempre es fácil y obliga a no bajar nunca la guardia. Buena suerte a todos.
En mi caso, ha girado la rueda y mi vocación me tendrá este año en Monforte de Lemos, intentando paganizar A Ribeira Sacra. Pero antes de eso tengo que saldar una deuda con Burela, mi pretérito perfecto. De mi estancia en A Mariña sólo puedo decir que fue una primavera que duró nueve meses. Y esto fue así porque una vez más tuve la suerte de encontarme con un grupo humano inmejorable, a saber:
- Un equipo directivo afable y riguroso (i.e., serio en su trabajo) a partes iguales.
- Unos compañeros excelentes y una sala de profesores en la que menudeaban los "días dulces".
- Y, por supuesto, unos alumnos con los que, en general, funcionó perfectamente la colaboración. Y si algo tengo claro a estas alturas es que la enseñanza o es colaboración (repito, "co-laboración") o es una mierda.
- Perdón por la poesía, pero no quiero olvidarme de saludar también al mar de A Mariña, que tanto me arropó en mis nostalgias. Llevo el salitre en los genes. Te echaré de menos, compañero.

El "horizonte", justificando su etimología.
A Mariña. Curso 2009-2010.


Nota bene: a vueltas con esta entrada, me ha sido grato encontarme con Borja, convertido ya en todo un estudiante de Derecho. Entre otras cosas, me ha comentado que sus conocimientos de latín e historia de Roma le están ayudando con el "temible" Derecho romano, como no podría ser de otra manera. Buena suerte, Borja, y que tomen nota por ahí...



Y ALGO QUE EMPIEZA...BIEN.



Así es. En latín I y Griego I (1º de bachillerato) hay ocho alumnos (siete alumnas y un valiente) que ya leen el latín con correcta pronunciación clásica y ya envían SMS con alfabeto griego. Eso sí, andan un poco escandalizados con la situación de las mujeres en la antigua Grecia: me temo que no les acaba de gustar eso de que las mujeres no tuviesen acceso a la cultura, de que no pudiesen asistir a los banquetes masculinos...Queda mucho por delante. Creo que aprenderemos muchas cosas y que lo pasaremos bien. Como novedad, este año tengo la firme intención de que la parte cultural tenga en la asignatura más peso que en años pasados, opinen lo que opinen los temas vocálicos y los temas en diptongo: sospecho que la gente agradecerá los paréntesis "divinos"/"heroicos" entre ración y ración de declinaciones, conjugaciones...Espero que este blog y sus seguidores sean juez y parte de todo ello.
En latín II dos valientes me acompañarán en una nueva singladura por la historia y la literatura latina. Ojalá que el viento nos sea favorable y lleguemos con buen ánimo al puerto de la selectividad.
Otra novedad: después de algún tiempo, este año me reencontraré con la Cultura clásica de 3º de la ESO. La última vez todavía tenía algo que peinar (je,je,je...). Un grupo numeroso de TRECE personas se dedicarán a investigar los aspectos más diversos del mundo antiguo. También en este caso soy optimista y espero que las cosas salgan bien, a pesar del número de matriculados (no soy supersticioso, je,je,je...).
La nota negativa es que no habrá Griego II, a pesar de que los dos mismos alumnos de latín II manifestaron en su momento, según me han confesado, su deseo de matricularse en la materia. Será que mis pobriñas entendederas no son V.I.P pero lo cierto es que esta penosa situación no acaba de entrarme en la cabeza: habiendo alumnado y habiendo un profesor dispuestísimo a impartir la materia, signifique eso lo que signifique para su horario...¿por qué no permitir que la gente estudie lo que a su vocación y a sus intereses le apetezca? Me parece, entre otras cosas, una evidentísima discriminación geográfica: uno puede cursar su Griego II en A Coruña o en Vigo, sea su vocación más o menos robusta, pero dos personas con un profundo interés por lo clásico no lo podrán hacer en Monforte de Lemos...o en Curtis...o en O Barco...No es consuelo sino todo lo contrario leer que en otros ámbitos la desatención al medio rural parece querer convertirse en norma de la Consellería de educación. Me asusta pensar que, con este panorama, yo mismo, por ejemplo, que soy de aldea (y a mucha honra) no hubiera podido cursar mi griego II (en mi C.O.U ya éramos dos...valientes).
En fin, habrá que seguir luchando y en eso los de clásicas tenemos experiencia. Confiemos en que el tiempo haga lo que ha hecho siempre: respetarnos y valorarnos.


¡BUENA SUERTE A TODOS EN ESTE NUEVO CURSO!

sábado, 13 de marzo de 2010

Lucus Augusti: 2010.

Aquí estamos, con rigurosa impuntualidad, para dejar constancia de que los de Burela también tuvimos el gusto de participar en una nueva edición del "Festival de teatro grecolatino". Sirva de excusa del retraso que mi vocación clásica me tiene últimamente adelantando en kilómetros recorridos a Fernando Alonso y a Lewis Hamilton juntos (je,je,je). Naturalmente, es una hipérbole y, por otra parte, bien contento que estoy con mi feliz exilio mariñano: ganar en dignidad laboral, aunque sea a costa de perder en comodidad, me sigue pareciendo un excelente trueque.

Leo con cierta envidia que muchos compañeros tuvisteis la valentía de completar la jornada con alguna visita a museos y exposiciones: yo no me atreví o más bien no me dejaron atreverme puesto que con lo alumnos de bachillerato acribillados a exámenes (alguno incluso el día después, tal vez por aquello de premiar la iniciativa de participar en una actividad cultural -?-...), al final, se impuso democráticamente la opción de una jornada más ligera. Eso sí, del paseo y las fotos por la muralla no nos privamos.


Sobre las obras poco puedo decir que no se haya dicho ya. Las Troyanas nos impactaron y con Gemelos nos reímos a carcajadas. Ricardo tuvo el acierto de recordarnos en una pequeña introducción la actualidad de la tragedia de Eurípides: los planes de destrucción de Posidón y Atenea al principio de la obra nos recuerdan a a un par de jefes de estado planeando la invasión de un país sin escrúpulos y sin reparar en el baño de sangre que su decisión va a llevar aparejado...¿Damos nombres? No creo que haga falta: seguro que, desgraciadamente, a todos nos viene a la cabeza un buen puñado. Y en la guerra de Troya, como en todas las guerras, la peor parte se la llevan los más inocentes: las mujeres y los niños... ¡Qué destino más paradójico, más cruel y más trágico el de Andrómaca: compartir la vida, el hogar y la cama del asesino de su marido! ¡Y qué momento más impactante la entrada del pequeño cadáver de Astianacte! ¡Qué vileza, qué ruindad,...! ¡Qué impotencia y qué desazón al pensar que dos mil quinientos años más tarde ha mejorado tan poco el género (in)humano! No a la guerra. Mil veces no a la guerra.

La comedia es para pasar un buen rato y para ser felices, que es una materia muy importante que no se enseña en institutos ni facultades. Constantes los guiños al público, el gemelo y Mesenión en su búsqueda del otro hermano amplían la geografía antigua a Coruña y Lugo y al final dos gemini se encuentran y se prometen mantenerse en contacto con facebook... En el debate sobre la "actualización de los clásicos" mi postura es clara y firme: una persona que empieza disfrutando de "Plauto adaptado", es posible que algún tiempo más tarde se atreva a probar con un "Plauto sin adaptar" e, incluso, a lo mejor, con un "Plauto en latín"...

Sorprende la madurez de los jóvenes actores, su profesionalidad, su perfección... Magnífica Hécuba, magnífica Andrómaca, impresionante el pequeño Mesenión...No me cuesta imaginar el duro trabajo y las horas de dedicación que hay detrás por parte de los profesores responsables. Y, sobre todo, y lo que es más importante, el profundo amor hacia los clásicos, sin el cual sería imposible sacar adelante proyectos tan laboriosos (en una época en la que lo laborioso no es que esté precisamente de moda).

Pero el "día del teatro" es también una jornada festiva, para reencontrarse con compañeros y antiguos alumnos. Un placer volver a verte, Hortensia. Un placer conocerte, Margarita. Para l@s chic@s de Curtis, como siempre, un abrazo superlativo. Y la guinda, volver a ver a mi profesor de latín después de tantos años: un placer recordar algunas anécdotas, comprobar que las ganas de hacer cosas pueden ser duraderas y felicitarnos porque, de momento, el paso de los años no nos ha maltratado tanto, aunque desde el punto de vista capilar está claro que pierdo por goleada (ja,ja,ja). Y también una buena ocasión para echar la vista atrás, para repasarme la lección y para recordarme a mí mismo que el (buen) trabajo de un (buen) profesor puede ser algo realmente importante. Ojalá no lo olvide nunca.

No se me pase decir de mis alumnos que tuve el orgullo de poder estar muy orgulloso de todos ellos, de su comportamiento (su saber estar, su rigurosa puntualidad), de su actitud (positiva en todo momento -"Nos han encantado las obras"...."Daniel, la próxima, a Grecia"...-)...Muchísimas gracias.

lunes, 21 de diciembre de 2009

A Ilíada:Canto I


Quixera dicir que son un alumno de segundo de bach. e que é a miña primeira publicación destas características e espero que non resulte moi pesada, se alguén quere ler a Ilíada é esencial que revise a entrada publicada polo meu profesor, aínda que esa información xa nos foi explicada nas clases posteriores aos exames. Escribo isto como unha especie de resumo-explicación do primeiro canto da Ilíada:
Comeza a Ilíada con: "Canta, diosa, la cólera del Pelida Aquiles...". Con esta petición, o poeta expresa que é a deusa quen canta a través del, que ela é a súa musa, a fonte de inspiración. Esta frase tamén nos resume o argumento do primeiro canto ou primeiro libro, no que se expresa a cólera de Aquiles, cuxo valente e impulsivo carácter o levou a botar man da súa espada contra o propio Agamenón, o home máis poderoso naquel momento, que tiña poder sobre todos os reis de Grecia e se dirixira a Troia coa intención de expandir os seus dominios por todo o Exeo.
Retrocedendo un pouco na historia, que se nos presenta in medias res, explicarei o que provocou a famosa cólera do pelida.
Debemos situarnos en plena guerra de Troia, os gregos levan xa dez anos asediando a amurallada cidade e o sacerdote de Troia, Crises, diríxese ao campamento de Agamenón para implorarlle a liberación da súa filla Crseida,, a quen Agamenón tiña como cautiva de guerra e en cuxa devolución todos os atridas estaban de acordo menos o seu lider O orgulloso rei rechazou esa petición e "invitou" ao sacerdote a abandonar o seu campamento e regresar ao seu templo con estas palabras: "Que no te encuentre, anciano, o demorándote ahora o volviendo después, no sea que de nada te sirvan el cetro y las guirnaldas del dios. [...] Así pues, vete, no me enojes para que puedas volver sano y salvo". O humillado sacerdote regresou pola orilla do mar mentres suplicaba a Apolo que castigara a aquel ofensivo grego que tiña humillado daquel xeito ao seu servo, e o deus intercedeu en favor do seu sacerdote, creando unha plaga no campamento dos helenos. Ao décimo día en que a plaga asolaba o campamento grego, Aquiles convocou unha asamblea para poñerlle fin a aquela desgracia. O pelida decidiu consultar a un adiviño (cabe destacar a credibilidade da aviviñación en Grecia, onde os adiviños facian profecías sen posibilidade de erro, un exemplo de adiviñación moi consultado é o Oráculo de Delfos), neste caso, Aquiles pidiu a opinión de Calcante, un adiviño de moi boa reputación que só accedeu a pronosticar a verdade despois de que o valente heroe xurara protexelo de calquera que o quixera agredir debido ás súas afirmacións polo medo que tiña da posible reacción que podían causar.
O adiviño dixo o que todos tiñan por certo, afirmou que a culpa era do orgulloso Agamenón, quen provocou a furia de febo Apolo a causa da humillación do seu sacerdote ao non devolverlle a súa filla Criseida, mentres este acusou a Calcante de serlle inútil e de buscar sempre a súa desgraza
Despois de escoitar ao adiviño, Aquiles acusou a Agamenón de ser o responsable das desgracias que estaba a sufrir a armada grega e reclamoulle que devolvera a súa cautiva, pero o gran rei non estaba disposto a quedarse sen botin e reclamou a cautiva de Aquiles, Briseida, a cambio de liberar a Criseida. Este feito provocou a xa citada cólera no guerreiro, mais ca por amor, sufría unha ofensa á súa propia honra, ao ser privado do seu botín de guerra que dalgunha maneira representaba a súa valentía e os seus méritos no combate. É neste momento cando Aquiles, despois de intercambiar unhas desagradables palabras co monarca, bota a man na empuñadura da súa arma, pero antes de que o heroe a desenvainara apareceu Atenea, quen freou o brazo do feroz guerreiro como mandato de Hera. A deusa da sabedoría díxolle a Aquiles que non debería agredir a Agamenón, e despois desta intervención apareceu Néstor, que pola gracia de Apolo vivía os anos que corresponderían aos seus tios e tias que o mesmo deus xunto con Artemis tiña asesinado, Néstor é o prototipo de ancián sabio e prudente polo que reclama aos dous gregos enfrontados que sigan o seu sabio consello.
Logo desta asamblea o pelida retirouse á súa tenda e Agamenón mandou a Ulises, heroe prudente, sabio e con moita labia acompañar a Criseída xunto ao seu pai con un sacrificio co fin de calmar a furia de Apolo, e así sería. Liberada a filla de Crises, o gran rei enviou aos seus heraldos traer a Briseída, a cautiva de guerra de Aquiles. Este non ofreceu resistencia ningunha.
Aquiles, dolorido, estaba a chorar xunto aos barcos cando apareceu a súa nai, a deusa Tetis, a quen o heroe pidiu que intercedera por el ante Zeus a causa da humillación da que fora víctima ao ser privado do seu botín. Tetis aconséllalle que deixe de loitar e laméntase pola situación na que esta o seu fillo.
O último episodio deste libro consiste no encontro de Tetis con Zeus, e unha intervención de Hera. A nai do pelida roga a Zeus que axude ao seu desgraciado fillo abrazando o xeonllo do pai dos deuses e este, como símbolo de afirmación, asente coa cabeza, polo que a petición queda outorgada. Cando Tetis abandonaba a sala, aparece Hera, quen mostra o seu interese polos asuntos que estaba a tratar o seu home, pero Zeus non está disposto a compartir certas cousas con ela e amenázaa con estas palabras:"Si esto es así, será por que a mi me place. Con que siéntate en silencio y obedece mi consejo, no sea que de nada te vayan a servir cuantos dioses hay en el Olimpo cuando me acerque a tí y te ponga encima mis invencinles manos".
Esta peculiar discusión amósanos o que podería ser o papel da muller grega, subordidana ao home e posiblemente maltratada se rompe esa subordinación. E primeiro libro remata coa conversación de Hefesto, fillo de Hera, coa súa nai na que a consola.





(Tetis suplica a Zeus)